21 maart 2026
De laatste jaren is er steeds meer bekend geworden over hoe belangrijk beweging is voor de algehele ontwikkeling van een kind. Beweging en breinontwikkeling gaan hand in hand. Primaire reflexen liggen aan de basis van een evenwichtige motorische ontwikkeling. Vandaaruit zal een kindje stapsgewijs tot bewegingspatronen komen.
Tijdens het doorlopen van bewegingspatronen worden uiteindelijk mijlpalen behaald. Hierdoor ontwikkelen de zintuigen, de fijne motoriek, de grove motoriek en de sociaal-emotionele vaardigheden. Het zijn de onderdelen die een kind nodig heeft om zich te verbinden met zichzelf en de wereld om zich heen, en om eruit te halen wat er in zit.
Vanuit deze basis komt een kind makkelijker tot leren en kan het aan de slag met al zijn talenten en vaardigheden.
Bewegingspatronen en primaire reflexen
Het brein ontwikkeld zich in een vaste volgorde, in een vast tijdsbestek. Ieder deel van het brein heeft een eigen ontwikkelingstaak en een eigen manier van reageren.
Het brein kun je onderverdelen in drie hoofddelen:
- De hersenstam, of ook wel het reptielenbrein of oerbrein genoemd
- Het limbische systeem, of ook wel het emotionele, zoogdieren- of middenbrein genoemd
- De neo-cortex, of ook wel de hersenschors genoemd
Bewegingspatronen en het brein zijn onafscheidelijk met elkaar verbonden. Het brein zorgt ervoor dat er bewogen kan worden en door het bewegen ontwikkelt het brein zich. Primaire reflexen zijn gekoppeld aan bewegingspatronen. Bij het doorlopen hiervan worden motorische mijlpalen behaald.
korte uitleg primaire reflexen
Reflexen ontwikkelen zich in de baarmoeder en worden grotendeels geactiveerd tijdens de bevalling. Reflexen hebben als doel het kinderlichaam- en brein goed te laten samenwerken op zowel fysiek, sociaal-emotioneel als cognitief niveau. Zij vormen de basis van het zenuwstelsel en ontwikkeling van het brein. Na de geboorte zorgen primaire reflexen ervoor dat de baby kan overleven en dragen ze bij aan de ontwikkeling.
Elk bewegingspatroon kent zijn eigen reflexen. Primaire reflexen helpen mee om bewegingspatronen geïntegreerd te krijgen/ eigen te maken. Als alle reflexen van een bewegingspatroon geïntegreerd zijn, dan dient zich een volgende ontwikkelingsfase aan met een volgend bewegingspatroon. Op deze manier worden er elke keer weer nieuwe mijlpalen behaald, waarbij het kinderbrein ook steeds mee-ontwikkelt.
Het kinderbrein ontwikkelt zich door te bewegen
Door te bewegen worden neurale netwerken aangelegd in het brein. Door het aanleggen van al deze neurale netwerken ontwikkelen de zintuigen, de fijne motoriek, de grove motoriek en de sociaal-emotionele vaardigheden.
Dit zijn de onderdelen die een kind nodig heeft om zich te verbinden met zichzelf en de wereld om zich heen, en om eruit te halen wat er in zit. Het is de basis om makkelijker tot leren te komen en aan de slag te gaan met alle talenten en vaardigheden die zich in het kind bevinden.
De ontwikkeling van het brein is dus niet enkel een kwestie van genetische aanleg. Door het stimuleren van bewegen en je kind de vrijheid te geven om te ontdekken, groeit het brein automatisch ook mee.
Hoe meer je je kind stimuleert en laat ontdekken, hoe meer het brein leert. En hoe meer het brein leert, hoe meer het zich ontwikkelt. Zo worden er vele nieuwe verbindingen aangelegd tussen neuronen/ zenuwcellen en breiden de neurale netwerken zich uit.
Gevoelige periodes
Gevoelige periodes van kinderen spelen een belangrijke rol binnen de breinontwikkeling. Het zijn specifieke periodes waarin bepaalde onderdelen in het brein klaarstaan om een nieuwe vaardigheid te ontwikkelen. In deze periodes leren kinderen ongelooflijk snel, maar dan moeten de prikkels, die ervoor zorgen dat je de vaardigheden leert, wel aangeboden worden.
Een kind moet de kans krijgen om te kunnen leren. Als dat niet gebeurt, sterven de neuronen af. Het negatieve gevolg hiervan is dat het kind dan niet meer gebruik kan maken van de mogelijkheden die het in de aanleg wel heeft meegekregen.
Als het jonge kind te veel onthouden wordt, kunnen er op de langere termijn ontwikkelingsachterstanden ontstaan op zowel fysiek, sociaal-emotioneel als cognitief niveau.
Wat kan ik doen?
- Blijf tijdens de zwangerschap evenwichtig in beweging, neem gezonde en gevarieerde voeding tot je, blijf werken aan een mentaal en emotionele “gezond genoege” gesteldheid. Allen dragen al vroegtijdig bij aan een goede (neurologische) ontwikkeling van je kindje.
- Tijdens de bevalling worden bij een natuurlijke vaginale uitdrijving de primaire reflexen grotendeels geactiveerd. Zij zijn de aanzet tot ontwikkeling. Mocht de bevalling onverhoopt toch anders verlopen dan je in gedachten had, dun kun je altijd preventief langs een lichaamsgericht behandelaar gaan die verstand heeft van het babylichaam en daarbij komende (neurologische) ontwikkeling. Zie hier de mogelijkheden.
- Zorg ervoor dat je je kindje in het eerste levensjaar veel op de grond legt en bewegingsvrijheid biedt.
- Vermijd zo veel mogelijk hulpmiddelen, zoals baby-gym’s, wipstoeltjes, kinderstoelen, loopstoeltjes.
- Zet je kindje niet in houdingen waar het nog niet zelf tot kan komen.
- Vermijd in de eerste twee jaar schermtijd en beperk schermtijd bij kinderen vanaf 2 jaar. (overmatig gebruik van schermtijd kan leiden tot bijziendheid, nekpijn, overgewicht, slechte concentratie, taalachterstand, driftbuien, angst en verminderede sociale vaardigheden. [Gametimer. (2024). De gevaren van teveel schermtijd bij jonge kinderen])
Met het bieden van een veilige bedding en een stimulerende omgeving waar ruimte is om te ontdekken, heb je een mooie basis voor je kindje gecreëerd om tot groei en bloei te komen en om uiteindelijk in vertrouwen zijn of haar talenten en vaardigheden te ontdekken en ontwikkelen.
Bronnen en leestips:
Van Wensen, C. (2019-2022). Prachtig lastig. Amsterdam: Uitgeverij SWP.
Verhoeven, L. (2022). Stap voor stap. Tielt: Uitgeverij Lannoo nv.
