Zoals al eerder in dit artikel beschreven werd, kent het brein gevoelige periodes. Deze gevoelige periodes gaan gelijk op met bepaalde bewegingspatronen, die zodra je deze hebt doorlopen er gesproken wordt van het behalen van een mijlpaal. Elke mijlpaal die behaald wordt, is gelinkt aan een deel van het brein waar de ontwikkeling plaatsvindt en nodig is om door te kunnen ontwikkelen. Ook hier is de volgorde weer van belang, om de ontwikkeling zo goed als mogelijk te kunnen doorlopen.
Om te voorkomen dat je kind mogelijk motorische mijlpalen gaat overslaan, is het belangrijk je kind niet in houdingen te zetten, waar het nog niet zelf tot kan komen. Zet bijvoorbeeld je kind niet op de billen of op de voeten, als je kind dit nog niet uit zichzelf kan. Bij beide houdingen beperk je dan namelijk de bewegingsvrijheid en belemmer je de natuurlijke ontwikkeling op zowel fysiek, sociaal/emotioneel als cognitief niveau.
Wees je bewust van het feit dat het doorlopen van motorische mijlpalen bijdragen aan de breinontwikkeling en dus ook toekomstige leerprestaties, zijnsgevoel en algehele welbevinden. Hierom is het belangrijk je kind veel ruimte te bieden in een stimulerende omgeving en enigszins alert te blijven.
Mijpalen schema
(richtlijnen onder nabij)
| 2-3 maanden | draait van rug naar zij |
| 3-4 maanden | draait van rug naar buik |
| 4-6 maanden | draait van buik naar rug en weer terug |
| 6 maanden | rolt om |
| 7-8 maanden | tijgert op buik |
| 8-9 maanden | komt tot halve zitpositie |
| 8-9 maanden | gaat kruipen op handen en knieën |
| 9-10 maanden | komt zelfstandig tot zit |
| 9-10 maanden | knielt |
| 9-10 maanden | trekt zich op |
| 10-11 maanden | speelt zittend |
| 10-11 maanden | zet een paar stappen zich ergens aan vasthoudend |
| 12-13 maanden | staat los |
| 12-13: maanden | doet eerste losse stappen |
| 13-14: maanden | loopt los |
Wat je als ouder zelf kunt doen en waar je alert op mag zijn
Lichaamsbesef voorkant, achterkant en zijkanten
In de eerste paar maanden kun je je kind laten voelen dat het lichaam een voor – en achterkant en twee zijkanten heeft. Je kunt op een rustige, zachte, speelse manier je kind op alle kanten eventjes neerleggen. Op deze manier weet je kind waar het zich in de ruimte bevindt. Dit lichaamsbesef is belangrijk voor de verdere motorische ontwikkeling, als ook voor later, voor het leren op school.
Ook bij kinderen die bijvoorbeeld heel snel ter wereld zijn gekomen of met een keizersnede, is dit een hele fijne, zachte oefening om rustig in het lijf te landen en te voelen waar de begrenzingen zijn. Je kunt tegenover je kind op de buik gaan liggen, bij de buikligging. En bij de zijligging zelf ook van gezicht tot gezicht op je zij gaan liggen.
Op een gegeven moment zul je zien dat je kind zelf zal proberen te draaien van rug naar zij en weer terug. Dit is het begin van de draai van rug naar buik. Belangrijk in de gaten te houden of je kind dit aan weerszijden doet. Zo niet, laat je kind ook voelen dat het een andere kant heeft. Belangrijk hierbij de beweging te maken vanuit het bekken.
De buikligging
Daarnaast kan de buikligging ook een mooie stimulerende houding zijn*. Hiermee kun je al vanaf de geboorte beginnen. Begin met een paar seconden en bouw dit langzaam op. Mooie momenten zijn bijvoorbeeld tijdens het verschonen.
Tijdens de zogenoemde Tummy-Time help je je kind een sterke romp ontwikkelen. Het is de aanzet tot uiteindelijk tijgeren, kruipen, staan en lopen.
Belangrijk zodra je je kind in de buikligging legt, goed in de gaten te houden wanneer het oncomfortabel wordt. Draai het in dit geval weer rustig naar de zij of rug.
Wees je bewust dat niet alleen de buikligging belangrijk is (zie: lichaamsbesef). Blijf afwisselen met de verschillende lighoudingen (buik, rug, zijdes).
Weetjes (Bulder, E. www.ademruimte.nl Blog: Waarom Tummy Time zo belangrijk is)
- De meeste baby’s kunnen binnen twee maanden in buikligging liggen met opgeheven hoofd
- Mocht het na 2 maanden nog niet lukken, dan kan het zijn dat er nog iets blokkeert in het lichaam. Het heffen van het hoofd vraagt een vrije beweging in de nek en het bekken. Een blokkade kan zijn ontstaan door bijvoorbeeld een snelle bevalling, een keizersnede, een vacuümpomp verlossing of inleiding. In dit geval kun je bijvoorbeeld een osteopaat raadplegen
- Ook kan het zijn dat de ondersteunende reflexen die zorgen voor het mogelijk maken van de buikligging nog niet actief zijn. Je ziet dan vaak baby’s zakken door de armen, of het hoofd dat neervalt. Oorzaak kan ook hier zijn een snelle of lastige bevalling. In dit geval is het raadzaam om bijvoorbeeld een reflexintegratie specialist in te schakelen.
- Baby’s die niet graag op de buik liggen, hebben de kans een billenschuiver te worden. Zij slaan hiermee een belangrijke mijlpaal over: het kruipen.
* Stimuleer pas de buikligging als bovenstaande is uitgesloten Zo voorkom je dat je kind een verkeerde spierspanning opbouwt of leert te overstrekken, want de buikligging kan ook een compensatiehouding zijn.
Kruipen
Kruipen is een reflexmatige beweging die de baby vlak na de geboorte al laat zien. De belangrijkste functie van kruipen is het activeren van de hersenbalk. Een belangrijk gebied dat beide hersenhelften met elkaar verbindt en cruciaal is voor de prikkelverwerking. Deze verbinding is erg belangrijk in het dagelijkse leven. Je schakelt continu tussen links en rechts.
- Links richt zich op details, het analytische, het logisch denken en taal.
- Rechts richt zich op het overzicht, emotionele beleving, ruimtegevoel en het visuele en creatieve.
Om de werkelijkheid goed te begrijpen en adequaat te kunnen reageren, is het belangrijk dat beide hersenhelften goed samenwerken.
Kruipen zorgt voor een goede samenwerking tussen beide hersenhelften, waardoor je snel kunt schakelen en informatie kunt verwerken.
Kruipen heeft een belangrijke functie in de cognitieve ontwikkeling en later het leren op school. Hoe meer er wordt gekropen, hoe meer verbindingen er worden gelegd tussen beiden hersenhelften. Dit alles leidt naar een betere communicatie en ontwikkeling van het cognitief denkvermogen.
Mocht je kind al wat ouder zijn en het kruipen toch overgeslagen hebben, zorg er dan voor dat je je kind veel laat klimmen en klauteren. Zo wordt alsnog de kruisbeweging gebruikt en de samenwerking tussen beide hersenhelften gestimuleerd.
Signalen die kunnen wijzen op de kans dat het kruipen overgeslagen wordt zijn: (Bulder, E. www.ademruimte.nl Blog: Waarom kruipen zo belangrijk is)
- baby rolt niet naar beide kanten
- baby ligt niet graag op de buik
- baby gaat liever staan dan kruipen en trekt zich al heel vroeg op
- baby kan niet zelfstandig tot zit komen
In dit geval kunnen er nog primaire reflexen in de weg zitten, wat vaak al ontstaan is tijdens een snelle of moeilijke bevalling.
Mocht je bovenstaande waarnemen bij je kindje, dan is het raadzaam een deskundige te raadplegen.
Dit artikel is mede dankzij de zeer inspirerende lessen van Ellen Bulder tot stand gekomen. Ellen is docent aan de Post-HBO opleiding “1000dagen Babycoach”. Daarnaast heeft Ellen haar eigen praktijk “Adem-ruimte”, waar zij werkt als Baby- en kindertherapeut en MNRI® Reflexintegratie Specialist.
Bronnen:
- Bulder, E. www.ademruimte.nl Blog: Waarom Tummy Time zo belangrijk is
- Bulder, E. www.ademruimte.nl Blog: Waarom kruipen zo belangrijk is
- Verhoeven, L. (2022). Stap voor Stap. Tielt: Uitgeverij Lannoo nv.
Afbeelding: Een dag in de babygroep – Hedie Meyling, Illustrator: Jom Semah
